αφιέρωμα

Ο Μόντης στην Κύπρο
Το Αρχιπέλαγος του ποιητή
Μια ποιητική συνομιλία
Τίτος Πατρίκιος




Οι ποιητές συγγενεύουν πάντα μεταξύ τους, ακόμα κι όταν δεν ξέρουν ή δεν θέλουν να ξέρουν τις συγγένειές τους. Oμως, ευτυχώς δεν είναι ποτέ όμοιοι. Eτσι, κάθε φορά που έρχομαι ή ξανάρχομαι σ' επαφή με ένα ποιητικό έργο, αισθάνομαι να βρίσκομαι σ' έναν κοντινό μου χώρο που μου επιτρέπει την πρόσβαση, αλλά που μόλις προχωρήσω μέσα του αντιλαμβάνομαι πως έχω να δω, πως έχω να ανακαλύψω πράγματα καινούργια, διαφορετικά και την ίδια στιγμή οικεία.

Αυτό μου συνέβη και τούτες τις μέρες που, καθώς διάβαζα ποιήματα του Κώστα Μόντη, άρχισα να ταξιδεύω σ' ένα αρχιπέλαγος από χιλιάδες νησιά, σκόρπια κι ανόμοια και μαζί υποθαλάσσια ενωμένα. Aλλωστε από ένα νησάκι, από ένα νησί, μας γράφει ο ποιητής:
 
Στο νησάκι απ' όπου σας γράφω
οι ψαράδες δεν ψαρεύουν φάλαινες,
δεν ξέρουν τι είναι οι φάλαινες.
Εμάς η θάλασσά μας είναι μικρή
Εμείς έχουμε μια λίμνη Μεσόγειο...
..........................................
Το νησί απ' όπου σας γράφω
δεν έχει τίποτα που δεν χτίσαμε εμείς
δεν έχει τίποτα που μας άφησαν οι άλλοι,
δεν είχε άλλους...

Ωστόσο αυτό το νησί, που δεν είχε άλλους, ο Μόντης το εποικίζει με αναρίθμητους ανθρώπους που, όσο συνεχίζεται το δικό μας ταξίδι, τόσο βαθύτερα τους γνωρίζουμε. Κι αν αυτό το νησί δεν είχε άλλους, ο Μόντης το εποικίζει με αναρίθμητους ανθρώπους που, με τη φωνή του ποιητή, μπορούνε να λένε και για λογαριασμό μας
 
...ονειρευτήκαμε ένα ταξίδι στον ωκεανό
ονειρευτήκαμε τις μεγάλες πολιτείες.
 
Ετσι καλεί κι εμάς σ' ένα δικό μας ταξίδι που, όσο το συνεχίζουμε, τόσο βαθύτερα γνωρίζουμε τους ανθρώπους που αναπλάθει. Πραγματικά, έναν ολόκληρο πληθυσμό, που τον αποτελούν στενοί συγγενείς και απόμακροι ξένοι, συντοπίτες και ξενομερίτες, Κύπριοι, Ελλαδίτες κι αλλοεθνείς, ομόγλωσσοι κι αλλόγλωσσοι, πρόσφυγες κι εισβολείς, φίλοι κι εχθροί, νεκροί και ζωντανοί. Μέσα σ' αυτόν τον πολυσύνθετο κόσμο, το παρελθόν συνεχώς εκβάλλει στο παρόν, ακόμα κι όταν, όπως λέει απευθυνόμενος στον Γρηγόρη Αυξεντίου,
 
Αποσύρουμε τις τόλμες του παρελθόντος, Γρηγόρη,
αποσύρουμε τα μεγάλα μαύρα γράμματα των αναγνωστικών

και το παρόν συνεχώς αρδεύεται από το παρελθόν. Αλλωστε η ίδια η λογοτεχνία είναι για τον Μόντη
 
Σαν τις σκουριές των πανάρχαιων μεταλλείων
που επανερχόμαστε τεχνικότεροι
και τις εκμεταλλευόμαστε ξανά

Στενά δεμένος με τη γη του, την Κύπρο, ακόμα και γλωσσικά, ο Μόντης μπορεί να συλλαμβάνει, και να μας κάνει να νιώθουμε τα πράγματα του τόπου του, από τα πιο καθημερινά κι ανώδυνα, αλλά όχι επιπόλαια ή ευτελή, ως τα πιο διαρκή κι επώδυνα, τα πιο δραματικά. Και ταυτόχρονα μπορεί να μετακινείται, να παίρνει τις αποστάσεις του και να τα παρατηρεί, να τα αναστοχάζεται, κάνοντας κι εμάς μετόχους τού αναστοχασμού του. Ακριβώς χάρη σ' αυτήν την κινούμενη τοπικότητα, ο Μόντης δεν καθηλώνεται ποτέ στον τοπικισμό.

Αντίθετα, επεκτείνει συνεχώς τα όρια του αρχιπελάγους του, προσθέτει καινούργια νησιά -τα εκτεταμένα ποιήματά του- ή βραχονησίδες -τα πολύ μικρά-, όπως κάποια ηφαίστεια που η λάβα τους δεν καταστρέφει αλλά χύνεται ασίγαστα στη θάλασσα. Ταυτόχρονα ο αναστοχασμός του τον κάνει να βρίσκεται σ' έναν μόνιμο, αντιθετικό, και ουσιαστικά αντιρητορικό, διάλογο με τα πάντα: τους ανθρώπους και τα ζώα, τη γη και τα ουράνια σώματα, τις βεβαιότητες και τις απορίες, την Ιστορία και τους μύθους, τους ποιητές και την ποίηση. Γι' αυτό και ο Μόντης είναι ο ποιητής με τα περισσότερα ερωτηματικά, ακόμα και ως σημεία στίξεως, στο έργο του. Οσο για τις απαντήσεις, σπάνια τις δίνει ο ίδιος. Αυτές τις ζητάει κυρίως από τους αναγνώστες του, στους οποίους πάντα απευθύνονται, ακόμα κι όταν ο ίδιος αναρωτιέται, είτε εμμέσως είτε κατευθείαν με τις ποιητικές του επιστολές. Ετσι είναι που κάνει τους αναγνώστες συνομιλητές του.

Ενας συνομιλητής κι εγώ του Μόντη, μπορώ να δώσω μιαν απάντηση στο ερώτημα εκείνο του ποιήματός του που τιτλοφορείται "Ενας στίχος" διερωτάται και αποτελείται από ένα και μόνο στίχο, τον ακόλουθο:

Λέτε να 'μαι ο τελευταίος του;

Αλλά δεν ήταν ποτέ ο τελευταίος, γιατί οι στίχοι του Μόντη είναι ζωντανοί και πάντα, συνεχώς επανέρχονται.





      αρχική σελίδα | ταυτότητα | επικοινωνία | συνδέσεις | προηγούμενα τεύχη | english
Copyright © 2006 e-poema.eu - Όροι Χρήσης
Developed by WeC.O.M.