αφιέρωμα

Ο Μόντης στην Κύπρο
Γιάννης Ευθυμιάδης
Πάνω στο σώμα της ερωτικής μνήμης
Ζαχαρίας Κατσακός




Γιάννης Ευθυμιάδης, Πάνω στο σώμα σου, Μικρή Αρκτος, 2014

Στο βιβλίο Πάνω στο σώμα σου - εκατό ασκήσεις για μιαν αγάπη, ο Γιάννης Ευθυμιάδης εγγράφει το αίσθημα της ποιητικής έννοιας-ιδέας αγάπη και δημιουργεί συγκινησιακά φορτία που απλώνουν την αύρα τους σε όλη την επιφάνεια του στίχου. Πρόκειται ουσιαστικά για ασκήσεις ερωτικού λόγου. Το ποιητικό υποκείμενο υμνεί το σώμα, την ύλη του, το πνεύμα του τελικώς, αλλά και τους φθόγγους, τους ήχους και τις φωνές που το δημιουργούν, καθώς και τις αισθήσεις που αυτό αποτυπώνει, δημιουργώντας μικρά σύνολα συγκινησιακών εντάσεων.

Ο Γιάννης Ευθυμιάδης χτίζει το ποιητικό του σύμπαν μέσα από τους εξής 6 αναβαθμούς: Σώμα, αγάπη, εμπειρία της μνήμης και μνήμη της εμπειρίας, έρωτας, κατάσταση, τέλος πάλι Σώμα. Το σώμα γίνεται η εστία του λόγου, γίνεται η κραυγή του πόθου, του έρωτα και της φύσης, είναι το δώρο της ζωής πάνω στο οποίο μετατρέπεται η ανάγκη σε εξομολόγηση και σε καθρέφτη αισθημάτων. Το σώμα είναι σκηνικό της ζωής, ενώ η φύση μία από τις εκδοχές του έρωτα. Το σώμα μετατρέπεται τελικώς σε ερωτικό υποκείμενο, είναι μαρτυρία και διαδρομή, μνήμη και χοάνη ποικίλων ερεθισμάτων, εγκαθιδρύει συγκινησιακά φορτία και βεβαιότητες πάνω στις οποίες ο λόγος δοκιμάζει τις πιο ευγενικές, λεπτές και ευαίσθητες ισορροπίες του.

Το Σώμα έχει όρια, περίγραμμα, καταλαμβάνει χώρο και χρόνο. Είναι όμως και ένα ανοιχτό σύμπαν βεβαιοτήτων και κατηγορημάτων, τα όρια-σύνορα καταργούνται μέσα από την ανάγκη τους να διατυπώσουν υπόρρητες ερωτικές αισθήσεις, να εγγράψουν αντίρροπες ποιητικές έννοιες σε δίπολα, όπως για παράδειγμα ανάγκη ζωή, αγάπη φόβος, σώμα λύπη, παρουσία απουσία. Αυτά τα κλειστά όρια-σύνορα αποτυπώνονται επίσης στα ποιήματα του βιβλίου και μέσα από την μορφή του corpus, αφού ο ποιητής χειρίζεται έναν ποιητικό λόγο με «έμμετρη» ροή αλλά και ελεύθερη. Oταν και όπου δεν υπάρχει έμμετρος λόγος υπάρχει βαθύτερος ρυθμός και τόνος. Αυτή η ρυθμοτονική εναλλαγή και ποικιλία ήχων κάνει το σημαίνον Σώμα να λειτουργεί με εύρος και ποικιλία ποιητικών στοιχείων, όπου φαντασία και εικόνα, κατάσταση και εσωτερικότητα, ενορχηστρώνουν ένα ρωμαλέο συγκινησιακό λόγο.

Από την άλλη πλευρά, μέσα από αυτές τις εναλλαγές και την έμμετρη εγγραφή, ο Ευθυμιάδης ακολουθεί την παράδοση των μεγάλων ποιητριών και ποιητών, όπως της Σαπφώς, του Aγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου -του οποίου η περίπτωση πρέπει να μελετηθεί εκ νέου-, του Σολωμού, του Καρυωτάκη, του Καβάφη, του Σεφέρη με τον ερωτικό του λόγο, του Ελύτη και του Ρίτσου. Το βιβλίο Πάνω στο σώμα σου είναι ουσιαστικά ένας ύμνος στον ερωτικό λόγο.

Το ίδιο το σώμα (που λειτουργεί γενικά, αλλά και ως σύμβολο, ειδικότερα ως σύμβολο της ζωής, αλλά και του θανάτου), έχει και τη σκοτεινή, την αντίθετη ίσως, την φθαρτή του όψη, η οποία εγγράφεται και ως άγριο ζώο, ως σκοτεινοί βυθοί, δυο φίδια κ.ά. Στη συλλογή συνευρίσκεται η βαθύτερη ανάγκη για κοινωνία πόνου και μοίρασμα σιωπής με τις ασκήσεις του ποιητικού υποκειμένου πάνω στα θραύσματα που προκαλεί η διαρκής αναζήτηση του ερωτικού οράματος. Αναδεικνύεται με τον τρόπο αυτό μια σχεδόν μπερξονική διάσταση της ζωτικής ορμής που γίνεται σχεδόν ενστικτώδης δύναμη δημιουργίας. Αναδεικνύεται επίσης η αδυναμία του πάσχοντος ανθρώπου ο οποίος δέχεται την ανάγκη, υποτάσσεται σε αυτήν, αποδέχεται το πάθος ως μαρτυρία για να καταλήξει σε μια διερεύνηση του βαθύτερου «εγώ», σε μιαν αυτοανάλυση της ρήξης με τον «εαυτό».

Με τον τρόπο αυτό δοκιμάζεται το ποιητικό υποκείμενο, γίνεται ουσιαστικά ο απολογητής της περιπέτειας καθώς μας αποκαλύπτει την εμπειρία, γίνεται τέλος ο άνθρωπος-εμείς που εξομολογείται την ουτοπία του ερωτικού λόγου. Oλα αυτά μέσα από έναν λόγο εξαιρετικά άμεσο, σχεδόν καθημερινό, μέσα από μια χυμώδη δημοτική γλώσσα που περιβάλλεται από έναν ρωμαλέο λυρισμό, αλλά ταυτοχρόνως και από μια δραματικότητα οικεία και διαυγή. Τα χαρακτηριστικά του λυρισμού στη συλλογή δεν είναι εκείνα που καταχώρισε ήδη στην ιστορία της λογοτεχνίας ο γερμανικός ρομαντισμός με τη σχεδόν μεταφυσική του διάσταση. Είναι ένας λυρισμός γήινος, πολύ κοντά στη δική μας λυρική παράδοση με τη χαρακτηρολογία της βιωμένης ποιητικής αντίληψης, με την αίσθηση του μέτρου και τη λειτουργική αυτονομία κάθε ποιητικού μέρους.

Πώς μπορεί το ανθρώπινο συναίσθημα, το ανθρώπινο πάθος να καταχωριστεί μέσα στη συγκίνηση ή να γίνει το ίδιο μέρος της συγκίνησης; Ποια είναι τελικώς η στάση της τέχνης απέναντι στη φθορά; Σε μια τέτοια εποχή κατά την οποία όλα επαναπροσδιορίζονται, η ποίηση μπορεί να προσφέρει απαντήσεις, και γενικότερα η τέχνη; Αυτά τα ερωτήματα αναδεικνύει τελικώς το βιβλίο του Ευθυμιάδη.

Αν ο έρωτας συνιστά την πιο γενναία ανθρώπινη πράξη -και γενναία γιατί το «εγώ» ακυρώνεται πλήρως, ματαιώνεται και αποδιαλύεται- τότε η ίδια η ποίηση δεν μπορεί παρά να εκφράζει τη γενναιότητα αυτή μέσα από τα δικά της συγκινησιακά φορτία. Η ποίηση μένει εκεί, αισθησιακή και μετέωρη, μπορούμε να την αγγίξουμε με την καρδιά και μόνο με την καρδιά στους δύσκολους αυτούς καιρούς.

interior.mei@gmail.com





      αρχική σελίδα | ταυτότητα | επικοινωνία | συνδέσεις | προηγούμενα τεύχη | english
Copyright © 2006 e-poema.eu - Όροι Χρήσης
Developed by WeC.O.M.