αφιέρωμα

Ο Μόντης στην Κύπρο
Ηλίας Κεφάλας
Ποιήματα κι ερωτήματα για τη Φύση και τη Μοίρα
Ελένη Αλεξίου




Ηλίας Κεφάλας, Τα Λιλιπούτεια, Γαβριηλίδης, 2015

Ο Ηλίας Κεφάλας «ζει αποτραβηγμένος στον γενέθλιο τόπο του, ένα μικρό χωριό, υπηρετώντας την ποίηση και παρατηρώντας την επιμονή της φύσης να θάλλει και να επαναλαμβάνεται ανίκητη». Ετσι αυτοσυστήνεται στο βιογραφικό του ο ποιητής και σε αυτές τις ιδιότητες, του στοχαστή και του φυσιολάτρη, μένει συνεπής και στην καινούρια του συλλογή με τίτλο Τα Λιλιπούτεια.
Τόσο ο τίτλος της συλλογής, η εικόνα του εξωφύλλου με τα ανθάκια, γενικά η λιτή, διακριτική εμφάνιση του βιβλίου όσο και τα σύντομα ποιήματα παραπέμπουν ποσοτικά στο μικρό. Αντίθεση μεγάλη με το μέγεθος -ποιοτικό τώρα- όσων πραγματεύεται ο ποιητής. 

Δεν θα επιχειρήσω εδώ μία εις βάθος φιλολογική ανάλυση δομής, περιεχομένου, εκφραστικών επιλογών ή επιρροών. Θα προσπαθήσω να αποτυπώσω την ατμόσφαιρα που απορρέει από τη συλλογή, όπως την προσέλαβα διαβάζοντάς την από την πρώτη κιόλας φορά. 

Τη συλλογή θα την παρομοίαζα με νοερό περίπατο στη φύση. Με απόπειρα καταγραφής κι αποκωδικοποίησης των ποικίλων μηνυμάτων που η φύση εκπέμπει. Γιατί εδώ, η φύση αποκτά ιδιότητες έλλογου όντος. Είναι ομιλούσα μέσω των στοιχείων της, πλανεύτρα, σοφή, επιβλητική. 

Από όλα τα ερεθίσματα, οπτικά, οσφρητικά, ηχητικά, της αφής, ο ποιητής δείχνει να είναι πιο ευαίσθητος στην πρόσληψη των ηχητικών. Κι ενώ οι πιο πολλοί έχουμε συνηθίσει το αυτί μας στον θόρυβο της πόλης και αναγνωρίζουμε μόνο τη φασαρία, τον γδούπο και τον σαματά, ο ποιητής μπορεί να αφουγκραστεί τον ψίθυρο, το σύρσιμο, την ανάσα, το αναφιλητό. Ενδύεται το ρόλο του ανήσυχου οδοιπόρου κι εμείς, οι αναγνώστες, συμπορευόμαστε κι αφουγκραζόμαστε τον διάλογο που αναπτύσσει με τα στοιχεία της πλάσης. 

Εδώ μιλούν τα βουνά, τα ρυάκια, τα δάση, τα λιβάδια. Προεκτείνουν τη σκέψη του. Το βουνό είναι βιβλίο ανοιχτό, η ρεματιά σελιδοδείκτης, τα δένδρα καλλιγραφήματα, το ποταμάκι κλέβει τις σκέψεις, τα καλάμια ψιθυρίζουν και η στάχτη μιλά, όπως ο άνεμος υπονοεί το γεγονός αυτό.

Ομως και τα πλάσματα μετέχουν στον διάλογο αυτόν: το τζιτζίκι θρηνώντας, το κοτσύφι υπονοώντας κάτι άλλο, τα θηράματα κραυγάζοντας από τα φαράγγια και τα μικρά - τα αγριολούλουδα αντιγράφουν τη σκέψη, τα τριαντάφυλλα και τα σύννεφα γράφουν με το ίδιο μελάνι, ακόμη και το άυλο - τι κι αν το μεσημέρι σωπαίνει, τι κι αν είναι μουγκή η αστραπή, οι νεκροί μιλούν. Η φύση, λοιπόν, είναι λαλίστατη. Το τοπίο όμορφο κι εύγλωττο. Η παρατήρησή του όχι μόνο γοητεύει τον ποιητή, αλλά του υπαγορεύει πλήθος ερωτημάτων. Διλήμματα, απορίες, φοβίες, αγωνίες τον κατατρέχουν. Στο ποίημα «Ανατολή» διερωτάται για το άγνωστο της κάθε ημέρας, στο ποίημα «Σύγχυση» για το Καλό και το Κακό, στο ποίημα «Αμφιβολία» για το αίσθημα αιώρησης που ξαφνικά τον καταλαμβάνει, στο ποίημα «Θρήνοι» για τον θάνατο, στο ποίημα «Τραγιάσκα» για τα σημεία που μένουν εκκωφαντικά άδεια, όταν οι άνθρωποι αποδημούν.

Τα ερωτήματα συνεχίζονται και διατυπώνονται όλο και πιο αυθόρμητα και αφοπλιστικά. Στο ποίημα «Τι άλλο να σημαίνει;» ο ποιητής επιχειρεί να δώσει τον ορισμό της μοναξιάς, στο ποίημα «Μακριά» θέλει να βρει τον προορισμό του, στο ποίημα «Ακατάληπτα» δοκιμάζει να απαντήσει σε αινίγματα που θέτει ο καιρός, στο ποίημα «Κουβέρτες» να διαλέξει ανάμεσα στην προστασία του χώματος και του χιονιού.

Κι άλλα στοιχεία της φύσης διεγείρουν το φιλοσοφικό αισθητήριο του ποιητή. Οι αναμμένες μαργαρίτες για το αν καπνίζουν οι νεκροί, το ουράνιο τόξο για το ποιος θα ανέβει, ποιος θα κατέβει αυτή τη γέφυρα στον ουρανό. Αγωνία για το επέκεινα, φανερή και στο ποίημα «Ετσι θα 'ναι;». Συμπτωματικά ή ηθελημένα η συλλογή κλείνει με το ποίημα «Σκεπτικισμός» κι έτσι τελειώνουν και ο περίπατος και η φιλοσοφική αναζήτηση.
 
Δίνονται οι απαντήσεις; Λύνονται οι απορίες; Καταλαγιάζει το καρδιοχτύπι; Ο ίδιος ο ποιητής ομολογεί ότι είναι αναλφάβητος μπροστά στα μυστήρια της φύσης και της ανθρώπινης ψυχής. «Ο νους μου συλλαμβάνει τα ακατάληπτα και δεν βρίσκει γλώσσα να τα πει», μονολογεί, κι αλλού «τον κόσμο προσπαθώ και δεν μπορώ να συναρμολογήσω». Το μόνο που μπορεί; Να παρακολουθεί και να δέεται. Αλλωστε κάθε ερώτημα, που είναι ή μένει προσωρινά αναπάντητο, υπονοεί ότι η απάντησή του είναι ζήτημα προσωπικής βασάνου.

Είναι, λοιπόν, η συλλογή Τα Λιλιπούτεια ένα μπουκέτο μικρών ποιημάτων και μεγάλων ερωτημάτων. Μια διακριτική υπενθύμιση ότι η ουσία βρίσκεται στο οικείο, στο κοντινό, στο ανεπιτήδευτο, στο μικρό. Μια περιήγηση στη φύση, αλλά κυρίως μια χαρτογράφηση των εντός μας λησμονημένων τόπων.





      αρχική σελίδα | ταυτότητα | επικοινωνία | συνδέσεις | προηγούμενα τεύχη | english
Copyright © 2006 e-poema.eu - Όροι Χρήσης
Developed by WeC.O.M.